Дооронбек Садырбаев: Оорусун Ата-Журттун мойнуна алып…

Бүгүн, 21-март — улуу акын Алыкул Осмоновдун туулган күнү НЕГЕ, НЕГЕ? Тагдыры төрөлгөндөн азуу жанып, Тар кыя сапар чектеп катуу багыт. Теңирден тилеп алган энесине, Тез эле оо дүйнөнүн мөөрүн тагып. Атасын андан кийин атказыптыр, Алыска акыреттик жолго салып. Ааламдын агын-көгүн биле электе, Азапты жаадырыптыр долуланып. Аз күлүп, арбын ыйлап жаагын жанып, Айылда жездесинин малын багып. Далбасын тирүүлүктүн кылган экен, Далай күн суусун алып, отун жагып. Өңүнө из калтырса, аптап күндөр, Өпкөсүн ызгаары күч суук кагып. Кендири кесилиптир кенедейден, Кээде […]

Лу СИНЬ: Жиндинин күндөлүгү

Кытайчадан которгон Үмүт КУЛТАЕВА Чыгарманын автору жөнүндө кыска сөз Лу Синь (鲁迅, Lǔ Xùn), кытай адабиятынын тарыхында азыркы кытай адабиятынын негиздɵɵчүсү эсептелет. Ал ХХ кылымдагы улуу жазуучулардын катарында турат. Лу Синь – котормочу, редактор, сынчы, азыркы кытай адабиятында майда жанрды өнүктүргɵн жазуучу жана акын. 1930-жылдан баштап, Кытайдагы солчул жазуучулардын Шанхайдагы лигасын башкарган. Лу Синь солчул идеяны жактырып, партияга өтпөгөнүнө карабастан, Мао Цзедун өмүрү өткөнчө анын күйөрманы болгон. Лу Синь Шаосин шаарында (провинция Чжэцзян) 1881-жылы 25-сентябрда туулган, ысмын бир нече жолу которгон. […]

Коронавирус жөнүндө анекдоттор

*     *     * Сүйүктүү кайненеге: — Апа, мени канча жаман көрсөңүз да сизди баалайм жана сыйлайм! Ошол сүйүүмдү тастыктап мен сизге Миланга жолдомо сатып келдим! *     *     * Башкы дарыгер оорукананы кыдырып жүрөт. — Коронавируска шектелген оорулуунун абалы кандай? — Жакшы эле. Өзүнчө палатага жаткырдык. Атайын диета дайындадык. —  Эмне деген диета экен? — Жалаң эле печенье берип жатабыз. — Эмнеге? — Эшиктин кычыгынан печеньеден башка эч нерсе батпай атат… *     *     * — Уктуңбу, коронавирустан улам Олег Винниктин бүт […]

Сардарбек Рыскулов: Сатылган мүнүшкөр

Кудайберген Сатылган мүнүшкөр менен катыш болчу. Анын өтө чебер, кыл тапкөй экендигине кызыгып жүргөн. Сатылган Аламүдүндүн капчыгайында төрөлүп, ошол жерлерди мекендеп, ошол жерде өскөн адам. Ал жалаң гана мүнүшкөр эмес, куш күйгөн саятчы да болгон. Бир жыл Кудайберген Сатылгандыкына күзүндө келип, жазында араң кетти. Аны жипсиз байлаган — Сатылгандын мүнүшкөрлүгү, куш салгандын кызыгы. Кетеринде Сатылган менен убадалашты: «Келерки жылы Кочкорго көчүп кел. Кышта. Эрмектешип куш салалы. Аты-тонуң, согумуң менин мойнумда болсун. Көңүлүңө биздин эл-журт жагып калса туруп каларсың. Бул жерде […]

Аскаралы Ражабалиевдин повесть-поэмасы

Таланттуу жазуучу Аскаралы Ражабалиевди мен кыска-нуска таризде «Аскар ава» деп коём. Аскар ава… Ушинтип айтсам, чын жүрөктөн чыгат. Жайдары угулат. Аскар аванын чыгармачылыгын чейрек кылымдан бери жакшы билем. Анын «Сагыныч кушу» аттуу аңгемелер жыйнагын жана башка көркөм дөөлөттөрүн бир дем менен окуган жайым бар. Суу ичкендей жеңил эргип, сергигеним эсимде… Ал эми «Бейиш төр» деген салмактуу чыгармасын окумуштуу Абдыкерим Муратов тамыры терең иликтөөнү жазгандыгы сиздерге белгилүү. Абдыкерим агай кара сөзчү Аскаралы Ражабалиевдин көлөмдүү адабий эмгегин ар тараптуу ачып берди. Абдыкерим […]

Төлөгөн Касымбеков: Талаштын башы

Эски накыл Тилөө Таң куланөөк, боору түктүү кара жер күдүрөйүп, те алыстан улуу тоо кыркалары ак чаңгыл тартып көрүнө баштаган убак. Жандуу атпай кыбырап, мугамыр киши баласы эрте туруп, малын көздөп, жаш эне чукуранган наристесине эмчек салып, кадуудан алты айры бугу үйүрүн баштап маңкайып, калың токой аралап, суу бойлоп жашаңга чыккан. Бир даары боз, бир даары көк, бир даары эскилиги жеткен кара – чачырап конгон көп алачук. Эңкейген кары, эмгектеген бала, эмчектүү эне – баары өз алачугунун эшигине чыгышкан, баары […]

Коронавирус жөнүндө еврейлердин анекдоттору

Күлкү – ден соолуктун мүлкү дейт кыргыз. Күлкү көп ооруларды, анын ичинен вирустуу тумоолорду жеңери илимий түрдө да тастыкталган. Жакшы маанайда шатыра-шатман жүргөн адамдын иммунитети илдет менен жакшы күрөшөт. Күлкү көңүл тазартат. Жакшы маанай дүрбөлөңдөн сактап, айыгууга жардам берет. Демек көбүрөк жылмайып, ден соолукта бололу. Ушул максатта учурда жүрүп жаткан аты жаман тумоого карата чыгарылган еврей элинин күлкүлүү анекдотторун сунуштамакчыбыз. *     *     * — Фима, жөндөн-жөн эле дүрбөлөң болбочу. Коронавирус Кытайда жасалган. Демек сапаты жок, бат эле сынат. *     *     […]

Мустай Карим: Мен кеткенде жер козголбос, былк этпес

САЛАМ АЙТАТ ГҮЛДӨР МАГА Мен кайрылып келе жатам ыраактан Өз айлыма жетине албай сүйүнүп, Жата калып суу ичемин булактан, Бүлдүркөнүн терип жеймин ийилип. «Аманбы?! — дейт гүлдөр мага, — Аманбы?!» Мага карап баш ийкешкен түрүн көр. Мен аябай сагынгамын аларды, Мени дагы сагыныптыр бу гүлдөр. Мени гүлдөр коштоп жүрдү түгөнбөй Узак сапар мүшкүлүндө жүргөндө. Ошентсе да туш болбодум силердей Жыты аңкыган татынакай гүлдөргө. Бүгүнкүдөй дале менин эсимде: Турган эле гүлгө тунуп кең мейкин. Мен ошондо — эңги-деңги кезимде Сүйгөнүмө гүлдөр […]

Мусакун Сатыбалдиев: Пиза мунарасындагы кыз

АҢГЕМЕ Асман толгон жымыңдаган жылдыздардын бири таш бетиндеги көрүнбөс жаракадан сызылып чыгып, акырындап барып, бөрсөйүп толгон тамчыдай төмөн карай мөлт этти. Чың тартылган жаадан атылган жебе сымал, учуктай агыш изин артынан чубалжыта сүйрөй, көз ирмемдин ортосунда караңгылыктын кучагына сөндү. Калгандары кемигенин сездиришпей дүйнө капар жымыңдашат. Негедир «күзүндө жылдыздар көп учат» деген бир муңайым дирилдек ой анын көкүрөгүнө тепчиле түшкөнүн сезди. Жан-дүйнөсүндөгү эмелеки мелмилдеп көшүп жаткан көгүлтүр көл бети дүрбөлөңгө кабылып, төө өркөч толкундар бирине бири соктугуп, ортосунан чагылган оту жарк […]

Динара Бейшеналиева: Акак жол, Ак жол, Ак дүйнө…

Жети миң нота казалбайт, Жети миң калем жазалбайт… Өмүр дагы бир жүзүн ачты мага.  Билем, жүзү көп анын.  Миңге чыксаң дагы ал өзүн сага таанытпайт.  Денебиз бирде биригип, бирде бөлүнүп, көлөкөмдөй ээрчип жүрсө да аярлай калып токтолуп, жетпей калсам кууп жетип көзүнө тигилип карабаганыма көп болгон.  Анткени ал – үлкөн. Үлкөндөрдү карап не кылам. Өз акыбалымды, өз амандыгымды аяктарыма арта салып, көп менен бара жаткам. Кайдадыр бара жаткам. Эки ийнимден бирөө силккендей капыстан токтодум. Кылчайып карасам өмүр экен. Көзүнө тиктедим. […]

Бир ырдын сыры: Жусуп Турусбеков «Энеме» поэмасы

Поэма 1933-жылы жазылган. Бул мезгилде кыргыз жаштары окууга, билим алууга умтулуп, окуу жайларына кирип, айылынан, андагы энелеринен алыстай баштаган кез. Чыгарма 30-жылдар үчүн күтүлбөгөн окуя болду, себеби анда акындар жазып жаткан фольклордон бөлүнүп чыккан профессионалдык жазма адабиятка мүнөздүү стиль көрүнгөн, б.а., акын өзүн, өз тагдырын, темага карата өз түшүнүгүн ички сезим менен классикалык жазма адабияттын таасиринде жазган. Эң негизгиси мында жаңы замандын өзгөчөлүгү көрүнгөн, ал өзгөчөлүк эки каармандын: эне менен баланын бири-бирине болгон мамилеси аркылуу көрүнөт, эне – сабатсыз, бирок […]

Конкурска: Иттин пири (№80)

УЛАМЫШ Жайылган койлорду ээн эркин оттосун деп, аларды ээрчий жүрүп отурган Кыргызбай күндө келип кетчү жайыттан өтө эле алыстап кеткенин байкады. Тээ ылдыйдагы айылын, бозүйлөрдүн четиндеги өздөрүнүн кичинекей карала боз үйүн, ары-бери басып жүргөн айылдагыларды карап жатып, өздөрүнүн үйүнөн илээлеп жай басып чыккан атасын көрдү, ичи “тыз” деп алды. Үйдө атасы Осмон экөө гана апасы мындан беш-алты жыл мурда төрөттөн каза болгон, “кара басты” болду дешти, өзү да баласы менен удаа кете беришти. Көптөн бери атасы ооруп жүрөт, тамакка табити […]

Бурулкан Кенжебекова: «Маркумдар үнү» боюнча ой толгоо

Бир китепти бир нече жолу окуганда бир нече ой толгоолор, бир нече таасирленүүлөр болору шексиз. Көчкөн Сактановдун “Маркумдар үнү” романын буга чейин бир канча жолу окуган болсом да, азыркыдай кабыл алуум болбогону өкүндүрөт. Студент кезде адабий чыгармаларды талдоого алганда жаттап алган жадыбалдай “Азыркы кыргыз адабиятында, айдалбай турган дың айдоо талаасына окшоп, изилденбей турган чыгармалар толо”- деп тартынбастан айта салаар элек. Бирок, ушул айтылган сөздүн толук маанисин өзүбүз түшүнбөгөн экенибизди быйылкы жылы “Маркумдар үнүн” кайра кайталап окуп чыгууда ынандым. Чындыгында канча […]

Конкурска: Акыркы түн (№79)

АҢГЕМЕ Жан дүйнөсүн бороон уруп мөндүрлөп, Жүрөк сыздапмиң бөлүккө бөлүнөт. Тарт колуңду! Ыйлабасын аялзат, Сенин жүзүң, үйбүлөңдөн көрүнөт. (Автордон) Базарга аны-муну алууга келген Мээржан капысынан инисине жолугуп калды, ушунча алыстан келип, учурашканча үйгө барып чай ичип ал-жайды сурашпайт белең дегендей жөн салды сүйлөдү. — Баргым келбеди, — иниси көңүлсүз сүйлөдү, бая жайында келгенде дарбазаны ачкан жездеси Жуман аны көрүп: — Ал үйдө жок, – деп дарбазаны “тарс” эттире жаап алганда башка чапкандайболуп, ызаланып ыйламсырап кеткен.. — Ал эт алып келдиби? […]